Hạt Mã Tiền

Hạt Mã tiền được sử dụng trong nhiều bài thuốc chữa bệnh. Tuy nhiên cần lưu ý trong sử dụng bởi hạt mã tiền có độc.

Mã tiền được dùng trong cả Đông y và Tây y làm thuốc kích thích thần kinh trung ương, tăng phản xạ của tủy, tăng cường dinh dưỡng cơ, dùng chữa tê liệt, tim bị giãn, cơ tim mệt, đái dầm và yếu bộ phận sinh dục ( Strycinin làm tinh trùng được tống mạnh ra)

Mô tả

Cây Mã Tiền – Hạt Mã Tiền

Mã Tiền còn gọi với tên là Củ chi, sleng thom, sleng touch( Campuchia), Kok tuong ka( Lào), mắc sèn sứ (Thổ), co bên kho( thái). Tên khoa học là Strychnos nuxvomica L. Thuộc họ Mã Tiền.

Tên gọi Strychnos do chữ Hy Lạp có nghĩa là những cây có độc, nux là quả cứng, vomica có nghĩa là gây nôn. Hạt của loài cây này có hình như cái cúc áo, rất cứng, độc và gây nôn.

Cây, quả Mã tiền
Cây, quả Mã tiền

Phân bố và cách dùng Mã tiền trong dân gian

Hiện nay Mã tiền được Việt Nam chúng ta khai thác ít nhất 2 loài mã tiền:

Trước kháng chiến chống Pháp 1946, hầu hết các loại mã tiền ở miền Bắc đều từ miền Nam đưa ra. Trong kháng chiến, lần đầu tiên chúng ta khai thác được Mã tiền tại miền Bắc để chiết suất strycnin.Hiện nay chúng ta không những phục vụ nhu cầu trong nước mà còn phục vụ cả xuất khẩu. Mã tiền loại dây leo mọc khắp  đồi núi Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Tây, Hòa Bình, Hà Giang, Tuyên Quang, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Bắc Giang, Bắc Ninh, Lào Cai, Yên Bái.

Trong nhân dân Việt nam thì Mã Tiền  chỉ được sử dụng sau khi chế biến 1 trong mấy cách sau đây:

  • Ngâm hạt trong nước vo gạo 1 ngày đên cho tới mềm ra, lấy ra bóc vỏ, thái mỏng, sấy khô và tán nhỏ
  • Cho hạt mã tiền  vào dầu vừng đun sôi cho tới khi hạt mã tiền nổi lên thì vớt ra,nếu chậm hạt cháy đen thì mất tác dụng, thái nhỏ sấy khô mà dùng
  • Ngâm hạt mã tiền trong nước thương hay nước vo gạo cho tới mềm ra. Lấy nước để riêng, nhân riêng. Sao vỏ và lông riêng, nhân riêng rồi tán nhỏ từng thứ một. Phương pháp này thường dùng chữa bệnh chó dại.

Thành phần hóa học trong hạt Mã Tiền

Trong hạt mã tiền có 15% manan, 85% galactan,4-5% chất béo, một heterrozit gọi là logannozit hay loganin, rất nhiều ancaloit trong đó chủ yếu là strycnin, bruxin…

Hạt mã tiền chữa bệnh
Hạt mã tiền chữa bệnh

Tác dụng dược lý, công dụng và liều dùng

Người ta cho rằng công dụng của Mã tiền là do tác dụng của Strycnin:

  • Đối với thần kinh trung ương và ngoại vi: có tác dụng kích thích với liều nhỏ và tác dụng co giật với liều cao.
  • Đối với tim và tuần hoàn: có tác dụng tăng huyết áp do các mạch máu ngoại vi bị co nhỏ.
  • Đối với dạ dày và bộ máy tiêu hóa: tăng bài tiết dịch vị dạ dày, tăng tốc độ chuyển hóa thức ăn sang ruột. Nếu dùng liên tục sẽ gây  biến loạn tiêu hóa, biến loạn co bóp dạ dày.

Độc tính: Mã tiền rất độc, khi bị ngộ độc thì thường ngáp, chảy nước dãi rất nhiều,nôn mửa, sợ ánh sáng, mạch nhanh và  yếu, tứ chi cứng đờ, co giật nhẹ rồi đột nhiên có triệu chứng như uốn ván nặng với hiện tượng rút gân hàm, lồi mắt, đồng tử mở rộng, bắp thịt tứ chi và thân bị co. Sau 5 phút tới dưới 5 giờ thì tử vong vì ngạt.

Mã tiền được dùng trong cả Đông y và Tây y làm thuốc kích thích thần kinh trung ương, tăng phản xạ của tủy, tăng cường dinh dưỡng cơ, dùng chữa tê liệt, tim bị giãn, cơ tim mệt, đái dầm và yếu bộ phận sinh dục ( Strycinin làm tinh trùng được tống mạnh ra)

Dạng được dùng trong Đông y:

  • Cồn mã tiền: Mỗi lần 8 đến 10 giọt, tối đa 30 giọt
  • Cao mã tiền: mỗi lần uống từ 10 đến 15mg, tối đa 50mg. Nitrat strycinin uống mỗi lần nửa đến 1 miligam ( 0,0005-0,001g) hoặc tiêm 1ml dung dịch 0,1%

Trong Đông y Mã tiền dùng để chữa ghẻ và những bệnh ngoài da khó chữa: tán bột( sao vàng tán nhỏ), trộn với dầu vừng mà bôi lên nơi ghẻ, nơi lở loét, hủi.

  • Đơn thuốc Phong tê thấp Bà Giằng: Bột mã tiền chế 50g, bột hương phụ tứ chế 13g, bột mộc hương 8g, bột địa liền 6g, bột thương truật 20g, bột quế chi 3g, tá dược vừa đủ hoàn 1000 viên. Mỗi ngày dùng 4 viên, tối đa 6 tới 8 viên. Theo hướng dẫn uống tới khi  nào thấy giật giật mới có kết quả. Một đợt uống 50 viên thì nghỉ. Kinh nghiệm dân gian truyền lại, mã tiền có độc nên cần sử dụng hết sức cẩn thận.

GỌI NGAY!
icons8-exercise-96 challenges-icon chat-active-icon chat-active-icon